tarık akan reklam filminde neden oynamadı. Konular hakkında bilgileri bu yazımızda bulabilirsiniz.

Tarık Akan: Neden Hiçbir Reklam Filminde Oynamadı? Reklam Tekliflerini Reddetmesinin Ardındaki İdeolojik Duruş

Türk sinema tarihinin en karizmatik, en yetenekli ve en ilkeli isimlerinden biri olan Tarık Akan, kariyerinin zirvesinde olduğu yıllardan yaşamının sonuna kadar sayısız markadan gelen astronomik reklam tekliflerini reddetti. Cüneyt Arkın gibi birçok Yeşilçam efsanesi reklamlarda yer alırken, Tarık Akan’ın bu alanda hiçbir zaman boy göstermemesi merak konusu olmuştur.

Batuhan Gökgöz Kimdir? Survivor, Nereli, Boyu Hakkında Bilgiler

×

Bu kapsamlı makale, Tarık Akan’ın reklam tekliflerini ısrarla geri çevirmesinin ardında yatan nedenleri, onun sanat ve hayat felsefesiyle olan derin bağını ve bu duruşun Türk sanat camiasındaki önemini detaylıca inceliyor. Tarık Akan’ın bu tavrı, sadece bir kişisel tercih değil, aynı zamanda sanatçı kimliğine ve toplumsal sorumluluğuna dair önemli bir manifestodur.

Sanatçı Kimliği ve Toplumsal Sorumluluk Kavramı

Tarık Akan’ın reklam tekliflerine karşı sergilediği net tavır, onun hayat felsefesi ve ideolojik duruşuyla doğrudan ilişkilidir. Akan, sinemayı ve sanatçı kimliğini toplumsal bir görev olarak görüyordu. Ona göre sanatçı, halkın yüzü ve sesi olmalı, sanatsal üretimiyle toplumsal sorunlara dikkat çekmeliydi. Reklam filmlerinde oynamamak, bu toplumsal duruşun somut bir göstergesiydi.

1. “Halkın Yüzüne Nasıl Bakarım?” İlkesi

Tarık Akan, 1970’li yıllardan itibaren aldığı ciddi reklam tekliflerini (tıraş bıçağı, otomobil, şampuan, banka vb. gibi küresel markalardan gelen) geri çevirdiğinde, bu kararın nedenini açıkça dile getirmiştir. Ses dergisi gibi dönemin yayın organlarına verdiği röportajlarda sıkça vurguladığı ana sebep şuydu:

“Reklamda oynadığım ürün kötü çıkarsa, ben halkımın yüzüne nasıl bakarım? Ben bu riski alamam.”

Bu ifade, onun için paranın veya şöhretin değil, halkın güveninin ve sanatçı onurunun ne kadar değerli olduğunu gösteriyordu. Tarık Akan, kendisini izleyiciye karşı sorumlu hissediyordu ve popülerliğini, garantisini veremeyeceği ticari ürünlerin tanıtımı için kullanmayı etik bulmuyordu. O, sinemadaki rolüyle yarattığı güveni, günlük ticari tüketime harcamak istemiyordu.

2. Şöhreti Satın Alınabilir Olmaktan Çıkarmak

Tarık Akan’ın bir diğer önemli düşüncesi, şöhretin kaynağına duyduğu saygıydı. O, kendisine teklif edilen bu astronomik ücretlerin “Tarık Akan olduğu için” yapıldığını biliyordu. Şöhretini ise kendisinin değil, sinema izleyicisinin yarattığını düşünüyordu. Bu nedenle:

• Şöhretin Vefa Borcu: İzleyicinin ona verdiği bu değeri, yine izleyicinin karşısına ticari bir aracı olarak çıkarak zedelemeyi reddetmiştir. Şöhretini, kapitalist sistemin aracı olmaktan korumayı ilke edinmiştir.
• Paradan Önce Duruş: Cüneyt Arkın’ın da dahil olduğu birçok ünlü ismin reklam veya gazino tekliflerini kabul ettiği dönemlerde dahi, parasız kaldığı anlarda bile yüz binlerce dolarlık teklifleri elinin tersiyle itmiştir. Bu, onun için kariyerin finansal getirisinden önce, sanatsal ve ideolojik duruşunun geldiğini gösteren somut bir kanıttır.

İdeolojik Çizgi: Kapitalizme Karşı Sosyalist Duruş

Tarık Akan’ın reklam politikası, aynı zamanda onun güçlü sosyalist ve anti-kapitalist duruşunun da bir yansımasıdır. 1970’li yıllarda başlayan ve 80 darbesi sonrası sertleşen siyasi atmosferde, Tarık Akan’ın sineması da giderek daha toplumsal ve eleştirel bir çizgiye kaymıştır.

Tüketim Kültürüne Mesafe

Reklamlar, temel olarak kapitalizmin göstergesi ve tüketim eğilimini genişletmenin araçlarıdır. Bir sosyalist ve toplumcu sanatçı olarak Tarık Akan, kâr elde etme amacı güden bu mekanizmanın bir parçası olmayı, kendi ideolojisiyle çelişkili buluyordu.

Reklamlarda oynamak, onun gözünde, eleştirdiği kapitalist sistemin halkı daha fazla tüketmeye iten çarkına yakıt sağlamak anlamına geliyordu. Bu nedenle, filmlerinde eleştirdiği sistemi, reklam yüzü olarak desteklemek, onun için kabul edilemez bir ikiyüzlülük olacaktı.

Özelliklerini Okulunun Reklamında Bile Kullanmadı

Tarık Akan’ın bu ilkeli duruşunun en çarpıcı örneklerinden biri, kendi kurduğu Taş Koleji‘dir. Türkiye’nin en başarılı özel okullarından biri haline gelen bu eğitim kurumunu, sırf kişisel şöhretini kullanarak tanıtmak istememiştir. Birçok ünlü ismin kendi işlerini tanıtmak için şöhretini kullandığı bir ortamda, Tarık Akan kendi okulunun bile reklamını yapmamış, şöhretini ticari kaygılarla kullanmama prensibinden asla taviz vermemiştir.

Sonuç: Mirası ve Sanatçı Sorumluluğu

Tarık Akan’ın hiçbir reklam filminde oynamama kararı, Türk sanat tarihinde bir sanatçının ticari cazibeye karşı duruşunun ve toplumsal sorumluluk ilkesinin en güçlü ve uzun soluklu örneklerinden birini teşkil eder.

Bu karar, ona maddi açıdan büyük bir feragat getirmiş olsa da, izleyicisinin gözündeki itibarını, güvenilirliğini ve sanatsal saygınlığını eşsiz bir seviyeye taşımıştır. Tarık Akan, parayla satın alınamayan bir duruşun simgesi olmuş ve gelecek nesil sanatçılar için sanatın sadece bir kazanç kapısı değil, aynı zamanda vicdan, sorumluluk ve ilke gerektiren bir duruş meselesi olduğunu kanıtlamıştır. Onun bu çizgisi, kendisini sadece bir sinema yıldızı değil, aynı zamanda bir entelektüel ve aktivist olarak konumlandırmıştır.