İş Sağlığı Ve Güvenliği 6331 Sayılı Kanun Nedir?

6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu Nedir? 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, 20 Haziran 2012’de kabul edilip 30 Haziran 2012 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren temel mevzuattır. Temel amacı, iş kazalarını ve meslek hastalıklarını önlemek suretiyle işyerlerinde sağlıklı ve güvenli çalışma ortamları oluşturmaktır. Kamu ve özel sektör ayrımı gözetmeksizin tüm işyerlerini, işverenleri ve çırak-stajyer dahil bütün çalışanları kapsar.

İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu Maddeleri Nelerdir? 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, 38 madde ve geçici hükümlerden oluşur. Birinci bölümde amaç, kapsam ve tanımlar yer alırken, ikinci bölüm işveren ile çalışanların görev, yetki ve yükümlülüklerini düzenler. Madde 4, işverenin genel yükümlülüğünü belirler: Mesleki risklerin önlenmesi, eğitim verilmesi, gerekli araç-gereç sağlanması ve tedbirlerin sürekli iyileştirilmesi zorunludur.

Madde 10 risk değerlendirmesini, Madde 11 acil durum planlarını, Madde 14 iş kazası ve meslek hastalığı bildirimini, Madde 15 sağlık gözetimini, Madde 16-17 çalışan bilgilendirme ve eğitimini, Madde 20 çalışan temsilcisini zorunlu kılar. Üçüncü bölümde Ulusal İSG Konseyi ve işyeri İSG kurulu tanımlanır. Dördüncü bölüm hizmet sunan kurumların yetki ve sorumluluklarını, beşinci bölüm cezai yaptırımları düzenler. Kanun, 2012’den beri birçok yönetmelikle desteklenerek AB ve ILO standartlarına uyumlu hale getirilmiştir. Bu maddeler, sadece yasal zorunluluk değil, iş kazalarının %90’ını önleyebilecek proaktif bir sistem kurar. İşverenler, riskleri kaynağında ortadan kaldırma, teknik gelişmelere uyum ve toplu korunma önceliklerini uygulamak zorundadır.

Orman Haftası (21-26 Mart)

×

İşverenin 6331 Sayılı Kanun Kapsamındaki Sorumlulukları Nelerdir? İşveren, çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlüdür (Madde 4). Bu yükümlülük, risk değerlendirmesi yapmak veya yaptırmak, acil durum planları hazırlamak, çalışanları eğitmek ve gerekli kişisel koruyucu donanımları temin etmekle başlar. 2026 itibarıyla idari para cezaları yeniden değerleme oranıyla (%25,49) güncellenmiştir; risk değerlendirmesi yapmamak temel ceza 66.725 TL’den başlar ve çalışan sayısına göre 200.000 TL’ye kadar çıkabilir.

Risk Değerlendirmesi ve Acil Durum Planları Risk değerlendirmesi, işyerindeki tüm tehlikeleri (fiziksel, kimyasal, ergonomik, psikososyal) tespit edip analiz etmeyi gerektirir. Az tehlikeli işyerlerinde 6 yılda bir, tehlikeli işyerlerinde 4 yılda bir, çok tehlikeli işyerlerinde 2 yılda bir yenilenmelidir. Acil durum planları ise yangın, deprem, kimyasal sızıntı gibi senaryoları kapsar; tahliye, ilk yardım ve müdahale prosedürleri yazılı olmalıdır. İşveren, çalışan temsilcisiyle koordineli çalışmak ve planları yılda en az bir kez tatbikatla test etmek zorundadır. Bu süreçler, dijital araçlarla (bulut tabanlı risk yönetim yazılımları) takip edilebilir ve uzaktan çalışanlar için özel ergonomi kontrolleri içermelidir.

Çalışan Temsilcisi Seçimi ve Bildirim Yükümlülükleri İşveren, 10’dan fazla çalışanı olan her işyerinde çalışan temsilcisi seçilmesini sağlamalıdır. Temsilci, risklere ilişkin görüş bildirme ve denetim hakkına sahiptir. İş kazası veya meslek hastalığı durumunda 3 iş günü içinde SGK’ya bildirim yapılmazsa 44.443 TL’den başlayan cezalar uygulanır. Ayrıca sağlık gözetimi (işe giriş, periyodik ve dönüş raporları) yaptırılmaması her çalışan için 22.194 TL ceza getirir. 2026’da bu yükümlülüklerin ihlali, işletme vizyonunu doğrudan etkileyecek mali yükler yaratmaktadır.

İSG Uzmanı Görevleri ve Görevlendirme Şartları Nelerdir? İSG Uzmanı Görevleri, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili yönetmeliklerle net tanımlanmıştır. Uzman, risk değerlendirmesi hazırlamak, eğitim planlamak, tedbirlerin uygulanmasını izlemek, iş kazası incelemeleri yapmak ve işverene yazılı önerilerde bulunmakla sorumludur. Görevlendirme, tüm işyerleri için zorunludur; 2025’ten itibaren 50’den az çalışanı olan az tehlikeli işyerleri de bu kapsama alınmıştır.

Tehlike Sınıfları, Risk Analizi Süreçleri ve İSG Uzmanı Görevlendirme Şartları Aşağıdaki tablo, 2026 güncel uygulamayı özetler (NACE koduna göre belirlenir):

Bu sınıflandırma, risk analizini proaktif kılar. İSG Uzmanı, önleme politikası geliştirir, çalışanları bilgilendirir ve raporları tutar. Görevlendirme yapılmaması halinde aylık 111.263 TL’den başlayan cezalar uygulanır (50+ çalışan ve çok tehlikeli sınıfta 333.789 TL/ay).

Çalışan Hakları 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu Kapsamında Çalışanlar, İSG eğitimi alma, riskler konusunda bilgilendirilme ve kişisel koruyucu donanım kullanma hakkına sahiptir. Ciddi ve yakın tehlike durumunda işi durdurma veya güvenli alana çekilme hakkı (Madde 13) en kritik haktır; bu durumda ücret ve sosyal haklar korunur. Çalışan temsilcisi aracılığıyla görüş bildirme ve sağlık gözetimi talep etme imkanı vardır. Haklarını kullanırken işverene karşı korunurlar; ihlal durumunda fesih hakkı doğar. Bu haklar, sadece bireysel koruma değil, İSG kültürünün temelini oluşturur.

6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu 2026’da Uzaktan Çalışma ve Dijital Risk Analizlerinde Nasıl Uygulanır? Uzaktan çalışma modellerinde 6331 sayılı kanun tam anlamıyla geçerlidir. Ergonomi riskleri (ekran başı postür, aydınlatma), psikososyal riskler (izolasyon, aşırı mesai) dijital araçlarla analiz edilmelidir. Eğitimler asenkron (az tehlikeli) veya senkron (tehlikeli) yapılabilir. İşveren, ev ofis risk değerlendirmesi yaptırmak ve acil durum prosedürlerini (evde yangın, elektrik) güncellemek zorundadır. 2026 dinamiklerinde hibrit çalışma artarken, dijital takip yazılımları riskleri gerçek zamanlı izler.

Sonuç 2026 yılında iş dünyası, yapay zeka destekli dijital risk analizleri, uzaktan çalışma yaygınlığı ve küresel tedarik zinciri baskılarıyla hızla değişmektedir. 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, bu dinamiklerde yalnızca yasal bir zorunluluk değil, işletmenin sürdürülebilirlik vizyonunun merkezidir. Risk değerlendirmesi, İSG Uzmanı görevleri ve çalışan haklarının tam uygulanması, iş kazalarını %70-80 oranında azaltırken verimliliği artırır. İşverenler, 2026 idari para cezalarının (yüz binlerce TL’ye ulaşan tutarlar) ötesinde, İSG kültürünü kurumsal DNA’ya yerleştirmelidir. Uzaktan çalışanlar için dijital ergonomi programları, hibrit İSG kurulları ve proaktif sağlık gözetimi geleceğin rekabet avantajıdır. İSG, maliyet değil, yatırım; çalışan memnuniyeti, marka değeri ve yasal uyumun anahtarıdır. Her işletme, “güvenli iş = sürdürülebilir başarı” felsefesini benimseyerek 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nu vizyonunun parçası haline getirmelidir. Bu yaklaşım, hem işveren yükümlülüklerini yerine getirir hem de çalışan haklarını güçlendirerek Türkiye’nin iş güvenliği endeksini yükseltir.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS) Az tehlikeli sınıfta İSG uzmanı şart mı? Evet, 1 Ocak 2025’ten itibaren 50’den az çalışanı olan az tehlikeli işyerlerinde bile İSG uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirme zorunludur.

İş kazası bildirimi kaç gün içinde yapılmalı? İş kazası, 3 iş günü içinde SGK’ya bildirilmelidir; aksi halde 44.443 TL’den başlayan idari para cezası uygulanır.

Risk değerlendirmesi ne sıklıkta yenilenir? Az tehlikeli işyerlerinde 6 yılda bir, tehlikeli sınıfta 4 yılda bir, çok tehlikeli sınıfta 2 yılda bir yenilenmelidir.

Çalışan temsilcisi kim tarafından seçilir? 10’dan fazla çalışanı olan işyerlerinde çalışanlar tarafından seçilir; işveren sadece süreci kolaylaştırır.

Uzaktan çalışmada İSG eğitimi verilebilir mi? Evet, az tehlikeli işyerlerinde asenkron, diğer sınıflarda senkron eğitim mümkündür; kayıt tutulması zorunludur.

İşveren acil durum planı hazırlamazsa ne olur? Acil durum planı eksikliği, Madde 11 ihlali olarak değerlendirilir ve temel ceza 33.326 TL’den başlar; çalışan sayısına göre artar.

Bu rehber, 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu Nedir sorusundan başlayarak İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu Maddeleri, işveren yükümlülükleri, çalışan hakları ve İSG Uzmanı Görevleri’ne kadar kapsamlı bir çerçeve sunar. Güncel uygulamalar için resmi yönetmelikleri takip edin.